Abortus in Europa: regels en verboden
De abortuswetgeving binnen de Europese Unie verschilt aanzienlijk per land, en weerspiegelt de culturele, religieuze en politieke kenmerken van elke staat. Hier bekijken we waar abortus is toegestaan, waar het verboden is, en waar rechtbanken beslissen over individuele gevallen.
Wetgeving in de EU
De abortusregels binnen de EU variëren van volledige verboden tot volledige legalisering, met uiteenlopende termijnen en voorwaarden. In landen met strenge beperkingen spelen rechtbanken vaak een centrale rol bij de regulering.
In welke landen abortus is toegestaan
In de meeste EU-landen is abortus toegestaan in de vroege stadia van de zwangerschap, meestal tot 12 weken. Dit geldt voor onder andere Duitsland, Frankrijk, Italië, Denemarken, Finland en Roemenië.
Het Verenigd Koninkrijk (Engeland en Wales) staat abortus toe tot 24 weken, mits goedgekeurd door twee artsen. In 2025 werd daar een wetswijziging aangenomen die abortus na 24 weken decriminaliseert, wat betekent dat vrouwen hiervoor niet langer strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.
Frankrijk werd in maart 2024 het eerste land ter wereld dat het recht op abortus in de Grondwet verankerde, waarmee abortus werd erkend als fundamenteel recht van vrouwen.
Waar abortus verboden of sterk beperkt is
Polen heeft een van de strengste abortuswetten in de EU: abortus is alleen toegestaan bij levensgevaar of ernstige gezondheidsrisico’s voor de vrouw, of in geval van verkrachting of incest. In 2020 verbood het Poolse Grondwettelijk Hof abortus bij ernstige foetale afwijkingen, wat leidde tot massale protesten en kritiek van de EU.
Op Malta is abortus volledig verboden, zonder uitzonderingen.
In enkele andere kleine Europese staten zoals Andorra, San Marino en Monaco is abortus alleen toegestaan als het leven van de vrouw in gevaar is.
Abortus in Spanje en Portugal
In Spanje is abortus legaal tot 14 weken zwangerschap, verlengd vanaf 12 weken onder een nieuwe wet van 2024. Voor meisjes onder de 16 is ouderlijke toestemming vereist, terwijl vrouwen vanaf 16 jaar geen toestemming meer nodig hebben.
De wet garandeert ook vertrouwelijkheid van abortusgegevens en verplicht een register van artsen die wegens overtuiging weigeren abortus uit te voeren, om toegang tot de procedure in publieke instellingen te waarborgen.
In 2023 voerde Spanje als eerste land betaalde “menstruatieverlof” in voor vrouwen met pijnlijke menstruaties. Ook worden menstruatieproducten gratis verstrekt in sommige instellingen. Het Grondwettelijk Hof bevestigde dat abortus tot 22 weken toegestaan is bij gezondheidsrisico’s.
In Portugal besprak het parlement in januari 2025 voorstellen om de wettelijke termijn voor abortus te verlengen, maar alle wijzigingen werden verworpen. Dit werd ondersteund door de Bisschoppenconferentie van Portugal, wat wijst op aanhoudende beperkingen en een conservatieve houding.
De rol van rechtbanken bij abortusbeslissingen
In Polen beslist het Grondwettelijk Hof vaak over de toelaatbaarheid van abortus. De uitspraak van 2020 die abortus bij foetale afwijkingen verbood, heeft de wet verder aangescherpt.
In andere EU-landen kunnen rechtbanken individuele gevallen beoordelen, vooral bij ethische of medische vragen. In de meeste landen zijn regels echter duidelijk vastgelegd in de wet.
In het VK en Frankrijk speelt de rechterlijke macht een kleinere rol vanwege de liberale en stabiele wetgeving.
Samenvatting van de abortussituatie in de EU
- De meeste landen staan abortus toe in het begin van de zwangerschap (tot 12 weken), met enkele uitzonderingen.
- Frankrijk is het eerste land dat het recht op abortus in de Grondwet heeft verankerd.
- Polen en Malta hebben zeer strikte beperkingen: abortus is daar slechts in uitzonderlijke gevallen of helemaal niet toegestaan.
- Rechtbanken, vooral in Polen, spelen een belangrijke rol bij het bepalen van de wettelijke grenzen voor abortus.
- Het Europees Parlement pleit voor erkenning van abortus als fundamenteel mensenrecht en voor decriminalisering in restrictieve landen. Maar daarvoor is unanieme steun van alle EU-landen nodig, wat voorlopig onwaarschijnlijk lijkt.
Zie ook 5 beste landen om te bezoeken in 2025
